اگر چراغ فرمان (EPS) روشن شد چه کنیم؟

چراغ EPS چیست و چرا روشن می‌شود؟

چراغ EPS یا Electric Power Steering Warning Light علامتی است که روی داشبورد اکثر خودروهای مجهز به فرمان برقی وجود دارد. روشن شدن این چراغ به معنای تشخیص خطا توسط ECU فرمان است. علت‌های مختلفی می‌توانند باعث روشن شدن این چراغ شوند که در ادامه به تفصیل به آن‌ها پرداخته می‌شود.

مشکلات مربوط به باتری و ولتاژ

یکی از رایج‌ترین علل روشن شدن چراغ EPS کم بودن ولتاژ باتری یا نقص در سیستم شارژ (دینام) است. سیستم فرمان برقی برای عملکرد صحیح نیاز به ولتاژ ثابت دارد. اگر باتری ضعیف شده یا دینام دچار مشکل باشد، ولتاژ ورودی به موتور EPS نوسان خواهد داشت و ECU فرمان به عنوان محافظ سیستم، چراغ هشدار را روشن می‌کند. مهم است بدانید کاهش توان باتری، نه تنها فرمان برقی بلکه سایر تجهیزات الکتریکی خودرو (مانند استارت و سیستم پاشش سوخت) را نیز دچار مشکل می‌کند.

در چنین شرایطی ابتدا باید وضعیت باتری و دینام را توسط تعمیرگاه بررسی کنید. تست ولتاژ باتری و بررسی تسمه دینام می‌تواند نشان دهد آیا مشکل به این بخش مربوط است یا خیر. در صورت نیاز، شارژ یا تعویض باتری مشکل را برطرف خواهد کرد.

خطا در سنسور گشتاور و سنسور زاویه فرمان

EPS دارای چند حسگر مهم است؛ سنسور گشتاور میزان فشار دست راننده روی فرمان و سنسور زاویهٔ فرمان میزان چرخش فرمان را تشخیص می‌دهد. اگر هر کدام از این سنسورها دچار خرابی یا اختلال در ارسال سیگنال شوند، ECU نمی‌تواند اطلاعات صحیح دریافت کند و مجبور می‌شود چراغ هشدار را روشن کند. گاهی مشکل ممکن است به دلیل آلودگی، فشار یا ضربه به ستون فرمان ایجاد شده باشد. در صورت خرابی، فرمان ممکن است بیش از حد سنگین یا بیش از حد آزاد عمل کند.

خرابی سنسورها معمولاً نیاز به تجهیزات تشخیصی ویژه و تجربهٔ کافی دارد. تعمیرکار با دستگاه عیب‌یاب (دیاگ) قادر است کد خطای مرتبط با سنسور را بخواند و محل دقیق مشکل را شناسایی کند. تعویض یا تعمیر سنسور، فرمان را به حالت عادی بازمی‌گرداند.

نقص در ECU فرمان (واحد کنترل الکترونیکی)

ECU یا همان کامپیوتر سیستم فرمان برقی، مسئول مدیریت تمام ورودی‌ها و خروجی‌های مربوط به فرمان است. در واقع، این واحد به عنوان مغز سیستم عمل می‌کند. اگر ECU دچار نقص در سخت‌افزار یا نرم‌افزار شود، امکان تشخیص صحیح داده‌ها از سنسورها را نخواهد داشت و همچنین دستورات مناسبی برای موتور برقی ارسال نمی‌کند. روشن شدن چراغ EPS می‌تواند ناشی از فرسودگی قطعات داخلی ECU، نفوذ رطوبت، یا خرابی برد الکترونیکی باشد.

ECU فرمان قابل تعمیر است اما این کار تنها باید در مراکز تخصصی انجام شود. تکنسین‌ها می‌توانند با باز کردن برد الکترونیکی، بررسی قطعات (مانند مقاومت‌ها، ترانزیستورها و آی‌سی‌ها) و برنامه‌ریزی مجدد، مشکل را برطرف کنند. در برخی موارد ممکن است نیاز به تعویض کامل ECU باشد.

مشکلات موتور برقی (Electric Motor)

موتور برقی EPS به‌صورت مستقیم نیروی کمکی لازم برای چرخش فرمان را تولید می‌کند. خرابی این موتور به‌دلایل مختلفی چون سوختگی سیم‌پیچ، خرابی بلبرینگ‌ها یا گرفتگی در حرکت داخلی می‌تواند باعث روشن شدن چراغ EPS شود. در چنین شرایطی فرمان به طور ناگهانی بسیار سفت می‌شود یا هیچ کمکی ارائه نمی‌دهد.

اگر موتور برقی مشکل داشته باشد، معمولاً خودرو باید به مرکز تعمیر فرمان انتقال یابد. تعمیرکار با دمونتاژ موتور و تست‌های تخصصی، مشکل را شناسایی کرده و در صورت امکان آن را تعمیر می‌کند. گاهی نیز بهترین راه‌حل، تعویض موتور برقی است.

اختلال در اتصالات و سیم‌کشی

سیستم فرمان برقی از طریق سیم‌های متعدد به باتری، ECU و موتور متصل است. هر گونه شل شدن سوکت‌ها، زنگ‌زدگی کانکتورها یا قطع‌شدگی سیم‌ها می‌تواند باعث نوسان در جریان برق و روشن شدن چراغ EPS شود. این مشکل معمولاً می‌تواند تصادفی و ناگهانی بروز کند و برخی مواقع با لرزش شدید خودرو یا ضربه به سیستم، تشدید شود.

اتصال مجدد سوکت‌ها، تمیز کردن کانکتورها و تست پیوستگی سیم‌ها توسط تعمیرکار می‌تواند مشکل را برطرف کند. توجه داشته باشید که حتی یک اتصال شل ممکن است باعث خاموش شدن و روشن شدن متوالی چراغ EPS شود.

عواملی دیگر

مشکلات نرم‌افزاری: بعضی خودروها ممکن است به‌روزرسانی نرم‌افزاری نیاز داشته باشند. این به‌روزرسانی‌ها توسط نمایندگی‌های رسمی انجام می‌شود.

فرسودگی قطعات مکانیکی: در برخی موارد، خرابی مکانیکی داخل جعبه فرمان می‌تواند موجب فشار مضاعف بر سیستم برقی شود و چراغ EPS روشن شود. مثال: خرابی بوش‌ها و بلبرینگ‌های داخلی، یا لقی زیاد در دنده‌ها.

تغییرات شدید دما و رطوبت: سرمای شدید یا رطوبت زیاد می‌تواند عملکرد سنسورهای EPS را مختل کند، گرچه این مورد کم‌تر رایج است.