آشنایی با نشانههای خرابی فرمان
چرا فرمان خودرو در سرعت بالا میلرزد؟
لرزش فرمان در سرعتهای بالا از آن دسته نشانههایی است که «در نگاه اول» شاید فقط آزاردهنده به نظر برسد، اما اگر دقیقتر گوش بدهیم، میبینیم که این لرزش در واقع یک پیام واضح از سمت خودروست: جایی از چرخهی تماس لاستیک با جاده، یا مسیر انتقال نیرو در سیستم تعلیق و فرمان، از تعادل خارج شده است. بعضی وقتها علت ساده است؛ مثلاً بالانس نبودن چرخها. اما گاهی هم پشت این لرزش، فرسودگی تدریجی قطعات جلوبندی، ایراد در دیسک ترمز، یا بازیکردن اتصالات فرمان قرار دارد—مواردی که اگر رها شوند، میتوانند به شکل دومینویی روی هم اثر بگذارند و هزینه و خطر را چند برابر کنند.
از آنطرف، چون سیستم فرمان «حلقهی اتصال راننده با مسیر» است، هر لرزشِ مداوم در سرعت بالا یک هشدار ایمنی هم محسوب میشود. وقتی فرمان میلرزد، یعنی چرخ جلو یا مجموعهی هدایت، درست همانطور که باید، فرمانپذیر و پایدار نیست. پس بهتر است بهجای عادت کردن به لرزش، علت را ریشهای پیدا کنیم—و اگر نیاز بود، بررسی تخصصی انجام دهیم.
پیش از خواندن ادامه مطلب توجه داشته باشید شما عزیزان همواره میتوانید جهت سرویس و تعمیر فرمان خودروی خود و دریافت اطلاعات بیشتر با ما تماس بگیرید.
دسترسی سریع
دلایل لرزش فرمان چیست؟
برای اینکه علتها را درست دستهبندی کنیم، یک تصویر ذهنی کمک میکند: لرزش فرمان در سرعت بالا معمولاً از یکی از این سه مسیر منتقل میشود:
چرخ و لاستیک: هر عدم تعادل یا تغییر شکل لاستیک/رینگ، در سرعت بالا تبدیل به ارتعاش میشود و از طریق سیستم تعلیق به فرمان میرسد. بالانس نبودن چرخها یکی از شایعترین علتهاست.
ترمزها: اگر دیسک ترمز (روتور) تاب برداشته یا ناهموار شده باشد، مخصوصاً هنگام ترمزگیری در سرعت بالا، لرزش از لنت و دیسک به چرخ و سپس فرمان منتقل میشود.
جلوبندی و اجزای فرمان: لقی سیبکها، بوشها، بلبرینگ چرخ یا قطعات فرمان، باعث میشود چرخ در سرعتهای بالا «ریز نوسان» داشته باشد و این نوسان روی فرمان شما دیده و احساس شود.
تفاوت لرزش دائم فرمان با لرزش فقط هنگام ترمز؟
قبل از اینکه وارد علتها شویم، این یک نکته مهم است: الگوی لرزش، سرنخ اصلی شماست.
اگر لرزش بیشتر در حالت گاز ثابت و سرعت بالا حس میشود: معمولاً چرخ/لاستیک/بالانس/همراستایی و گاهی بلبرینگ یا قطعات جلوبندی در اولویت بررسیاند.
اگر لرزش عمدتاً هنگام ترمز گرفتن رخ میدهد (از ۸۰ به بالا): احتمال دیسک ترمز تابدار/روتور معیوب بسیار بالا میرود.
اگر همزمان با پیچیدن یا در حالت دور زدن بیشتر میلرزد: میتواند به سیبکها، اتصالات فرمان، پلوس، یا لقیهای جلوبندی مرتبط باشد.
۹ علت رایج لرزش فرمان در سرعت بالا
بالانس نبودن چرخها (شایعترین علت)
بالانس نبودن یعنی توزیع وزن چرخ و لاستیک در محور چرخش یکنواخت نیست؛ در سرعتهای پایین شاید خیلی حس نشود، اما وقتی سرعت بالا میرود، همان عدمتعادل کوچک تبدیل به لرزش محسوس میشود. بالانس نبودن چرخها شایعترین عامل لرزش فرمان در سرعتهای بالاتر از حدود ۸۰ تا ۱۰۰ کیلومتر است.
نکته اینجاست که بالانس فقط برای لاستیکِ تازه نیست؛ حتی بعد از پنچرگیری، باز و بست لاستیک، ضربه به رینگ، یا خوردن چاله ممکن است بالانس به هم بخورد.
تاب برداشتن یا ناهمواری دیسک ترمز (روتور)
اگر لرزش «هنگام ترمز» واضحتر است، دیسک ترمز را جدی بگیرید. با تاب برداشتن دیسک، لنت در هر دور چرخ تماس یکنواخت ندارد و ضربان ایجاد میشود؛ این ضربان از طریق مجموعهی چرخ جلو به فرمان میرسد و نتیجهاش همان لرزش معروف فرمان است. این مورد یکی از مهمترین علل لرزش فرمان هنگام ترمزگیری است.
گاهی راننده این حالت را اینطور توصیف میکند: «فرمان موقع ترمز انگار ضربه میزند»—که دقیقاً با رفتار دیسک تابدار همخوانی دارد.
تنظیم نبودن زوایای چرخها
تنظیم نبودن زوایا (کمبر، کستر، تو) علاوه بر اینکه باعث سایش نامنظم لاستیک میشود، میتواند در سرعت بالا لرزش، کشیدن فرمان یا ناپایداری ایجاد کند.
این ایراد معمولاً بعد از ضربه به چرخ، تصادف سبک، یا فرسودگی بوشها و قطعات جلوبندی خودش را نشان میدهد. و نکتهی مهم این است: گاهی شما فقط «لرزش فرمان» را حس میکنید، اما ریشهی ماجرا یک زنجیره است—از ساییدگی لاستیک شروع میشود و به لرزش میرسد.
لاستیکهای معیوب یا ساییدگی غیرعادی
لاستیکی که «بادکردگی موضعی»، «لایهلایه شدن»، «سایش موجی» یا «پلهای» دارد، در سرعت بالا مثل یک جسم نامتقارن میچرخد و لرزش میدهد. بعضی وقتها حتی با بالانس هم مشکل کامل حل نمیشود، چون خودِ لاستیک شکل یکنواخت ندارد. تایر فرسوده و نامتوازن در لرزش فرمان شایع است.
رینگ تابدار یا آسیبدیده
رینگ اگر تاب بردارد (بر اثر چاله، ضربه، یا تعمیر غیراصولی)، چرخ دیگر کاملاً گرد نمیچرخد. نتیجه؟ لرزش، مخصوصاً در سرعت بالا. این مورد در خودروهایی با رینگهای کمارتفاع یا لاستیک فاق کوتاه شایعتر دیده میشود.
خرابی بلبرینگ چرخ
بلبرینگ چرخ اگر لق بزند یا ساچمهها آسیب ببینند، علاوه بر صدا (زوزه یا هوم)، میتواند لرزش هم ایجاد کند—بهخصوص وقتی بار روی چرخ جلو زیاد میشود. خرابی بلبرینگها در کنار بالانس نبودن چرخها، جزو علل شایع لرزش در سرعتهای بالا ذکر شده است.
لقی قطعات جلوبندی و فرمان (سیبک، بوش، میل تعادل، طبق)
فرمان شما فقط یک غربیلک نیست؛ پشت آن شبکهای از اتصالات است. اگر سیبک فرمان، سیبک طبق، بوشهای طبق، یا میل تعادل لق شود، چرخ جلو در سرعت بالا «ریز بازی» میکند و لرزش به فرمان منتقل میشود. این دسته علتها در راهنماهای فنی و مقالات تخصصی بارها بهعنوان منشأ لرزش فرمان مطرح شدهاند.
مشکل در پلوس یا مفصل CV (بیشتر در خودروهای دیفرانسیل جلو)
اگر لرزش همزمان با شتابگیری یا در دور زدن تشدید میشود، پلوس و مفصلها هم میتوانند در فهرست بررسی قرار بگیرند. البته این مورد بیشتر «لرزش بدنه» یا «لرزش زیر پا» هم میدهد، اما گاهی فرمان هم واکنش نشان میدهد.
ایراد در مجموعه فرمان (هیدرولیک یا برقی)
در برخی خودروها، لرزش فرمان میتواند از لقی داخلی جعبهفرمان/رک، بوشهای رک، یا مشکلات سیستم کمکی فرمان ایجاد شود—بهخصوص وقتی لرزش با «تقه»، «صدای خشک» یا «حس لقی در فرمان» همراه است. اینجاست که بررسی فرمان ضرورت پیدا میکند، چون یک ایراد کوچک در اتصالات فرمان میتواند به مرور، لاستیک و جلوبندی را هم تحت فشار غیرعادی قرار دهد.
| الگوی لرزش | محتملترین علتها | اقدام |
|---|---|---|
| لرزش فقط در سرعتهای بالا (مثلاً ۹۰ به بالا) | بالانس چرخ، رینگ تابدار، لاستیک معیوب، تنظیم نبودن زوایا | بالانس + بررسی رینگ/لاستیک + تنظیم فرمان |
| لرزش هنگام ترمز، شدیدتر در سرعت بالا | دیسک ترمز تابدار/روتور ناهموار، کالیپر، لنت | بررسی دیسک/روتور و سیستم ترمز |
| لرزش همراه با صدا یا لقی فرمان | سیبکها، بوشها، جعبهفرمان، اتصالات | بازدید جلوبندی و فرمان با دستگاه + تست لقی |
چون سیستم فرمان «حلقهی اتصال راننده با مسیر» است، هر لرزشِ مداوم در سرعت بالا یک هشدار ایمنی هم محسوب میشود.
آیا با لرزش فرمان میشود رانندگی کرد؟
این همان سوالی است که خیلیها میپرسند و جوابش بستگی به شدت و الگو دارد. اما یک مورد را جدی بگیرید:
اگر لرزش فرمان شدید، ناگهانی، یا همراه با کشیدن فرمان و صدای غیرعادی است، ادامه مسیر با سرعت بالا ریسک دارد. چون ممکن است ایراد از چرخ جلو، بلبرینگ، یا قطعاتی باشد که در صورت تشدید، کنترل خودرو را تحت تأثیر میگذارد.
چند نکته که میتوانید قبل از مراجعه انجام دهید
فشار باد لاستیکها را چک کنید (کمباد یا پُرباد بودن شدید، لرزش را تشدید میکند).
پیچهای چرخ را از نظر شل نبودن بررسی کنید (این مورد کمهزینه اما حیاتی است).
به الگوی لاستیک نگاه کنید: آیا سایش یکطرفه یا موجی میبینید؟
الگو را ثبت کنید: لرزش از چه سرعتی شروع میشود؟ فقط در ترمز یا دائمی؟ با پیچیدن بیشتر میشود؟
همین اطلاعات، وقتی به تعمیرگاه مراجعه میکنید، سرعت تشخیص را بالا میبرد.
چرا بهتر است برای لرزش فرمان، بررسی انجام شود؟
خیلی وقتها راننده بالانس میکند، کمی بهتر میشود، اما بعد از چند هفته دوباره لرزش برمیگردد. اینجا علت یک «عامل پنهان» است—مثلاً لقی سیبک یا بوش، یا ایراد در مجموعه فرمان که باعث میشود لاستیک دوباره سایش نامنظم پیدا کند. یعنی مشکل، فقط چرخ نیست؛ مسیر انتقال نیرو تا فرمان هم باید درست باشد.
اینجاست که مراجعه به یک مرکز تخصصی فرمان معنی پیدا میکند: جایی که همزمان بتواند لقیهای فرمان، سلامت جعبهفرمان/رک، اتصالات، و رفتار فرمان در تست جاده را بررسی کند و اگر لازم بود، تعمیر استاندارد انجام دهد.
ایران فرمان؛ از تشخیص تا تعمیر دقیق
اگر لرزش فرمان شما در سرعت بالا تکرارشونده است، یا همراه با تقه، لقی، سختی فرمان یا نشتی مشاهده میشود، بهتر است خودرو را برای بررسی سیستم فرمان و اتصالات جلو به یک مرکز متمرکز روی فرمان بسپارید. ایرانفرمان با تمرکز روی فرمانهای هیدرولیک، الکتروهیدرولیک و برقی (EPS)، میتواند ریشهی لرزش را از «چرخ و جلوبندی» تا «مجموعه فرمان» تفکیک کند؛ مزیت این رویکرد این است که به جای حدس و آزمونوخطا، مسیر عیبیابی کوتاهتر و نتیجه قابل اتکاتر میشود.
هنگام تماس با ایران فرمان علائم دقیق خودرو را شرح بدهید (از چه سرعتی شروع میشود، در ترمز بدتر است یا نه، صدایی هم دارید یا خیر) تا مسیر تشخیص دقیقتر شود و تصمیم درستی برای ادامه رانندگی یا مراجعه فوری بگیرید.
لرزش فرمان در سرعت بالا معمولاً از یکی از این ریشهها میآید: بالانس نبودن چرخها و ایراد تایر/رینگ (شایعترین)، تنظیم نبودن زوایا، دیسک ترمز تابدار (خصوصاً هنگام ترمز)، و لقی قطعات جلوبندی و فرمان.
بهترین کار این است که به جای تحمل لرزش، الگوی لرزش را مشخص کنید، سپس با یک بررسی اصولی، علت را قطعی کنید. چون فرمانِ لرزان، فقط یک مشکل کوچک نیست؛ نشانهای است که میگوید خودرو نیاز به توجه دارد—و هرچه زودتر رسیدگی شود، هم ایمنتر است و هم به صرفهتر.
پست های مرتبط
15 دی 1404
علت برنگشتن فرمان خودرو بعد از چرخش
عیب یابی فرمانهای برقی و هیدرولیک علت برنگشتن فرمان خودرو بعد از چرخش تصور کنید…
11 دی 1404
صدای تقتق فرمان نشانه چیست؟
آشنایی با نشانههای خرابی فرمان صدای تقتق فرمان نشانه چیست؟ سیستم فرمان خودرو در نگاه…
4 دی 1404
اگر چراغ فرمان (EPS) روشن شد چه کنیم؟
سیستم فرمان و اهمیت چراغ اخطار اگر چراغ فرمان (EPS) روشن شد چه کنیم؟ سیستم…
29 آذر 1404
۵ نشانهای که میگوید جعبه فرمان خودروتان نیاز به تعمیر دارد
سرویس و تعمیر جعبه فرمان ۵ نشانهای که میگوید جعبهفرمان خودروتان نیاز به تعمیر دارد…
