چرا فرمان بعد از تعمیر جعبه فرمان هنوز سفت است؟

چرا بعد از تعمیر جعبه فرمان فرمان همچنان سفت است؟

اگر بخواهیم مسئله را ساده توضیح دهیم، فرمان خودرو زمانی نرم و کنترل‌پذیر خواهد بود که تمام اجزای مرتبط، از غربیلک و ستون فرمان گرفته تا جعبه فرمان، سیستم کمکی و اتصالات چرخ‌ها، بدون مقاومت غیرعادی کار کنند.

در خودروهای هیدرولیک، فشار روغن باید به شکل مناسب به جعبه فرمان برسد و پس از انجام وظیفه، مسیر برگشت روغن نیز آزاد باشد. وجود هوا، افت فشار پمپ، گرفتگی شیلنگ یا روغن نامناسب می‌تواند این تعادل را برهم بزند. منابع فنی نیز از وجود هوا، مشکلات شیلنگ‌ها، سطح یا کیفیت روغن و عملکرد پمپ به‌عنوان مواردی که باید پس از تعویض یا تعمیر رک بررسی شوند، یاد می‌کنند. 

در سیستم‌های برقی ماجرا متفاوت است؛ زیرا میزان نیروی کمکی توسط موتور و سامانه کنترل الکترونیکی تنظیم می‌شود و در بعضی خودروها پس از تعمیر یا تعویض مجموعه فرمان، بررسی خطاها و کالیبراسیون سیستم ضروری است. 

بنابراین اگر بعد از تعمیر جعبه فرمان همچنان فرمان سفت است، بهتر است به جای تکرار تعویض قطعه، علت را مرحله‌به‌مرحله پیدا کرد.

۱. جعبه فرمان بیش از حد سفت تنظیم شده است

یکی از مواردی که باید بعد از تعمیر جعبه فرمان بررسی شود، تنظیمات داخل جعبه و میزان پیش‌بار قطعات است.

جعبه فرمان باید به اندازه‌ای تنظیم شود که لقی غیرطبیعی نداشته باشد، اما این تنظیم نباید باعث افزایش بیش از حد اصطکاک داخلی شود. اگر مکانیزم داخلی بیش از اندازه تحت فشار قرار گرفته باشد، فرمان ممکن است در تمام محدوده حرکت، به‌خصوص هنگام بازگشت از پیچ، سنگین احساس شود.

این مسئله اهمیت زیادی دارد، زیرا گاهی برای از بین بردن خلاصی فرمان، تنظیم بیش از حد انجام می‌شود و نتیجه معکوس ایجاد می‌کند؛ یعنی لقی کمتر می‌شود اما فرمان دیگر آزادی حرکتی طبیعی خود را ندارد.

تنظیم بیش از حد مکانیزم داخلی می‌تواند حرکت جعبه فرمان را محدود و فرمان را سفت کند. 

بنابراین اگر فرمان بلافاصله بعد از تعمیر رک سفت شده، کیفیت و نحوه تنظیم جعبه فرمان یکی از نخستین مواردی است که باید بررسی شود.

۲. سیستم هیدرولیک به‌درستی هواگیری نشده است

اگر خودرو فرمان هیدرولیک دارد، یکی از محتمل‌ترین دلایل سفت ماندن فرمان بعد از تعمیر جعبه فرمان، وجود هوا در مدار هیدرولیک است.

هنگام باز کردن شیلنگ‌ها و خارج کردن جعبه فرمان، ورود هوا به مدار طبیعی است؛ اما این هوا باید پس از مونتاژ به‌درستی از سیستم خارج شود. باقی ماندن حباب‌های هوا می‌تواند باعث شود پمپ نتواند فشار و جریان روغن را به شکل پایدار ایجاد کند.

گاهی همراه با این مشکل، صدای زوزه یا ناله از پمپ نیز شنیده می‌شود و ممکن است روغن داخل مخزن کف کند یا حباب داشته باشد.

نکته مهم این است که هواگیری فقط برای نرم شدن فرمان نیست؛ بلکه برای محافظت از پمپ هیدرولیک نیز اهمیت دارد. وجود هوا و کارکرد نامناسب مدار می‌تواند شرایط کاری پمپ را نامطلوب کند.

پس اگر بعد از تعمیر جعبه فرمان، فرمان هنوز سفت است، وضعیت روغن و هواگیری باید بررسی شود و نباید صرفاً خود رک را مقصر دانست.

۳. پمپ هیدرولیک توان کافی ندارد

یکی از اشتباهات رایج این است که تعمیرکار یا مالک خودرو تصور کند چون جعبه فرمان تعمیر شده، تمام مشکلات سیستم فرمان برطرف شده است.

در حالی که پمپ هیدرولیک و جعبه فرمان دو قطعه متفاوت هستند.

اگر پمپ نتواند فشار لازم را تولید کند، حتی یک جعبه فرمان سالم نیز نمی‌تواند کمک هیدرولیکی مورد انتظار را ایجاد کند. این وضعیت معمولاً هنگام پارک کردن یا چرخاندن فرمان در سرعت پایین بیشتر احساس می‌شود؛ زیرا در این شرایط راننده به کمک بیشتری نیاز دارد.

گاهی پمپ در حالت سرد عملکرد نسبتاً مناسبی دارد اما پس از گرم شدن روغن، ضعف آن بیشتر مشخص می‌شود. نمونه‌های فنی مشابه نیز نشان می‌دهند که در برخی خودروها افت عملکرد پمپ پس از گرم شدن می‌تواند باعث بازگشت سفتی فرمان شود. 

بنابراین اگر بعد از تعمیر رک، فرمان همچنان سنگین است، تست عملکرد پمپ می‌تواند بسیار مهم‌تر از تعویض مجدد جعبه فرمان باشد.

۴. روغن هیدرولیک کم، آلوده یا نامناسب است

فرمان هیدرولیک برای عملکرد صحیح به روغن مناسب و مقدار کافی آن نیاز دارد. اگر سطح روغن پایین باشد، هوا وارد مدار شود یا روغن آلوده و نامناسب استفاده شده باشد، عملکرد سیستم می‌تواند تحت تأثیر قرار بگیرد.

نوع روغن نیز اهمیت دارد. استفاده از سیال نامناسب روی عملکرد آب‌بندی‌ها، پمپ و مجموعه فرمان اثر می‌گذارد.

از طرف دیگر، اگر جعبه فرمان قبلی به دلیل فرسودگی مقدار زیادی ذرات یا آلودگی وارد مدار کرده باشد، پس از تعمیر رک باید وضعیت کل مدار بررسی شود. در برخی سیستم‌ها مخزن یا مسیر برگشت می‌تواند محل تجمع آلودگی و محدود شدن جریان باشد. 

به همین دلیل، بعد از تعمیر جعبه فرمان نباید فقط رک را بررسی کرد؛ مدار هیدرولیک باید به‌عنوان یک سیستم یکپارچه دیده شود.

۵. شیلنگ فشارقوی یا مسیر برگشت مشکل دارد

جعبه فرمان هیدرولیک بدون جریان مناسب روغن عملکرد صحیحی ندارد. بنابراین اگر شیلنگ فشارقوی دچار گرفتگی، تاخوردگی یا محدودیت جریان شده باشد، فشار و جریان موردنیاز سیستم ممکن است به‌درستی تأمین نشود.

در طرف دیگر، مسیر برگشت نیز باید آزاد باشد. اگر مسیر برگشت محدود شود، گردش روغن به شکل مطلوب انجام نمی‌شود و عملکرد سیستم می‌تواند دچار اختلال شود.

این موضوع به‌خصوص زمانی اهمیت پیدا می‌کند که هنگام تعمیر رک، شیلنگ‌ها باز شده باشند یا قبلاً تعمیر یا تعویض شده باشند.

پس اگر جعبه فرمان تعمیر شده ولی فرمان همچنان سنگین است، باید مسیرهای ورود و خروج روغن نیز بررسی شوند.