چرا فرمان برقی در ترافیک سفت می‌شود؟

علت‌های سفت شدن فرمان برقی در ترافیک

۱. فعال شدن محافظ حرارتی موتور EPS

یکی از مهم‌ترین دلایلی که می‌تواند باعث سفت شدن موقت فرمان برقی در ترافیک شود، افزایش دمای موتور EPS و فعال شدن سیستم محافظتی آن است.

در ترافیک سنگین، خودرو دائماً در حال توقف و حرکت است. راننده نیز برای تغییر مسیر، عبور از بین خودروها، پارک کردن یا اصلاح مسیر، بارها فرمان را می‌چرخاند. اگر این کار در حالت کاملاً ایستاده انجام شود، موتور EPS باید نیروی بیشتری تولید کند.

در چنین شرایطی، سیستم کنترل فرمان می‌تواند برای محافظت از موتور و اجزای الکترونیکی، میزان کمک را کاهش دهد. نتیجه برای راننده کاملاً محسوس است: فرمانی که تا چند دقیقه قبل بسیار نرم بوده، ناگهان سنگین‌تر می‌شود.

توجه داشته باشید چرخاندن مداوم فرمان برقی در حالت توقف می‌تواند باعث افزایش دمای موتور و محدود شدن نیروی فرمان شود. 

از کجا بفهمیم مشکل حرارتی است؟

اگر این الگو را مشاهده می‌کنید:

ترافیک سنگین → مانورهای مکرر → سنگین شدن فرمان → توقف و خنک شدن → بازگشت فرمان به حالت طبیعی

احتمال فعال شدن حفاظت حرارتی بیشتر است.

اما اگر فرمان هر روز، حتی در ترافیک معمولی، سفت می‌شود یا زمان برگشت آن به حالت طبیعی طولانی شده است، نباید موضوع را به گرمای سیستم نسبت داد.

۲. افت ولتاژ باتری یا ضعف سیستم شارژ

یکی از علت‌های مهمی که در تشخیص سفت شدن فرمان برقی نباید نادیده گرفته شود، افت ولتاژ سیستم برق خودرو است.

موتور EPS یک مصرف‌کننده الکتریکی مهم محسوب می‌شود و برای ایجاد کمک فرمان به توان کافی نیاز دارد. اگر باتری ضعیف شده باشد، دینام نتواند شارژ مناسبی تولید کند یا در مسیرهای اصلی برق و اتصال بدنه مقاومت ایجاد شده باشد، عملکرد سیستم فرمان نیز می‌تواند تحت تأثیر قرار بگیرد.

این موضوع در ترافیک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، زیرا خودرو مدت زیادی در دور موتور پایین یا شرایط بار الکتریکی متغیر قرار دارد و هم‌زمان مصرف‌کننده‌هایی مانند کولر، چراغ‌ها، فن، سیستم صوتی و تجهیزات الکترونیکی نیز فعال هستند.

نشانه‌های همراه

اگر همراه با سفت شدن فرمان، مواردی مانند استارت ضعیف، کم‌نور شدن چراغ‌ها، نوسان برق یا روشن شدن چراغ هشدار سیستم شارژ مشاهده می‌شود، بررسی باتری و دینام باید در اولویت قرار بگیرد.

در چنین شرایطی، تعویض موتور EPS بدون تست ولتاژ می‌تواند یک اشتباه پرهزینه باشد.

۳. ضعف یا خرابی موتور برقی فرمان

اگر فرمان در ترافیک مرتب سنگین می‌شود، یکی از احتمالات مهم ضعف موتور EPS است.

موتور برقی فرمان باید بتواند در سرعت پایین و هنگام مانورهای سنگین، گشتاور موردنیاز سیستم را تولید کند. با افزایش کارکرد خودرو، فرسودگی بخش‌های داخلی موتور، مشکلات الکتریکی، افزایش مقاومت یا ایرادهای مربوط به مجموعه انتقال نیرو می‌توانند عملکرد آن را کاهش دهند.

در این حالت ممکن است فرمان در شروع حرکت طبیعی باشد اما با افزایش مدت زمان کارکرد یا افزایش بار، کمک آن کاهش پیدا کند.

این الگو به‌خصوص زمانی اهمیت دارد که مشکل قبل از رسیدن سیستم به شرایط بسیار سنگین ترافیکی نیز تکرار شود.

بنابراین اگر در ابتدای حرکت خودرو فرمان نرم است، ولی بعد از حدود نیم ساعت رانندگی در ترافیک سنگین می‌شود احتمال وابستگی ایراد به دما و زمان کارکرد موتور EPS را جدی بگیرید.

۴. ایراد در سنسور گشتاور و اطلاعات ورودی EPS

فرمان برقی یک موتور ساده نیست؛ عملکرد آن به اطلاعاتی وابسته است که از سنسورها دریافت می‌شود.

واحد کنترل EPS بر اساس پارامترهایی مانند گشتاور واردشده به فرمان و سرعت خودرو میزان کمک موردنیاز را تعیین می‌کند.

اگر سنسور گشتاور، سنسور موقعیت یا سایر اطلاعات مورد استفاده سیستم دچار خطا شوند، واحد کنترل ممکن است میزان کمک مناسبی ارائه نکند.

این نوع ایراد گاهی بسیار پیچیده است؛ زیرا ممکن است راننده فقط سنگینی فرمان را احساس کند، در حالی که منشأ اصلی مشکل یک سیگنال اشتباه یا ناپایدار باشد.

به همین دلیل، دیاگ فرمان برقی باید بخشی از فرآیند تشخیص باشد، نه تمام فرآیند.

۵. مشکل در یونیت کنترل EPS

واحد کنترل فرمان برقی یا EPS Control Unit مغز الکترونیکی سیستم است. این واحد اطلاعات سنسورها را دریافت می‌کند و بر اساس شرایط خودرو، میزان کمک موتور را کنترل می‌کند.

اگر یونیت دچار خطای داخلی، مشکل تغذیه، ایراد ارتباطی یا خطای پردازشی شود، ممکن است عملکرد فرمان تغییر کند.

در برخی خودروها، خطاهای جدی EPS با چراغ هشدار روی صفحه کیلومتر همراه می‌شوند و در صورت تشخیص نقص، سیستم ممکن است کمک فرمان را کاهش داده یا متوقف کند. در صورت عملکرد غیرطبیعی EPS، نیروی موردنیاز برای چرخاندن فرمان می‌تواند افزایش پیدا کند. 

بنابراین روشن شدن چراغ EPS همراه با سفت شدن فرمان را نباید با خاموش کردن خودرو و ادامه استفاده روزمره نادیده گرفت.

۶. افزایش اصطکاک و گیر کردن جعبه فرمان

همه مشکلات فرمان برقی الزاماً از بخش الکتریکی ناشی نمی‌شوند.

موتور EPS ممکن است کاملاً سالم باشد، اما اگر جعبه فرمان یا رک فرمان دچار افزایش اصطکاک، خرابی بوش، مشکل مکانیکی یا گیر داخلی شده باشد، موتور باید برای حرکت دادن مکانیزم نیروی بیشتری تولید کند.

در نتیجه ممکن است راننده تصور کند موتور EPS ضعیف شده است، در حالی که مشکل اصلی در بخش مکانیکی سیستم قرار دارد.

این وضعیت یکی از دلایل اهمیت عیب‌یابی است؛ زیرا اگر بدون بررسی جعبه فرمان، موتور برقی تعویض شود، ممکن است مشکل اصلی همچنان باقی بماند.

۷. گیر کردن و خشکی ستون فرمان و اتصالات

فرمان از غربیلک تا چرخ‌های جلو یک زنجیره نسبتاً پیچیده دارد. در این مسیر، ستون فرمان، چهارشاخ‌ها، اتصالات، جعبه فرمان و اجزای جلوبندی با یکدیگر همکاری می‌کنند.

اگر یکی از این قطعات به‌دلیل ضربه، فرسودگی، خوردگی، خشکی یا مشکل مونتاژ حرکت طبیعی خود را از دست بدهد، مقاومت مکانیکی افزایش پیدا می‌کند.

در این حالت، موتور EPS باید نیروی بیشتری ایجاد کند تا همان حرکت قبلی را انجام دهد؛ بنابراین راننده می‌تواند سنگینی فرمان را به‌صورت محسوس تجربه کند.

اگر خودرو سابقه تصادف، ضربه شدید به چرخ یا تعمیرات جلوبندی داشته باشد، بررسی این بخش اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

۸. چرخاندن فرمان درجا و نگه داشتن آن در انتهای مسیر

یک عادت رانندگی که می‌تواند فشار زیادی به سیستم فرمان وارد کند، چرخاندن فرمان در حالت کاملاً ایستاده و نگه داشتن آن در انتهای مسیر است.

در ترافیک یا هنگام پارک، بعضی رانندگان برای چند ثانیه فرمان را در انتهای چپ یا راست نگه می‌دارند. در خودروهای مجهز به EPS، چنین شرایطی می‌تواند بار قابل‌توجهی روی موتور و مدار کنترل وارد کند.

چرخاندن مداوم فرمان در حالت توقف می‌تواند باعث فعال شدن حفاظت حرارتی یا محدودیت جریان شود و در نتیجه فرمان برای مدتی سنگین‌تر شود. 

بنابراین بهتر است هنگام پارک، تا حد امکان فرمان را در انتهای مسیر برای مدت طولانی نگه ندارید.