چرا فرمان نرم و یکنواخت نمیچرخد؟
۵ علت پله کردن فرمان خودرو
اگر هنگام چرخاندن فرمان احساس میکنید حرکت آن کاملاً روان نیست و در برخی نقاط بهصورت تکهتکه، گیردار یا اصطلاحاً «پلهای» حرکت میکند، نباید این موضوع را یک ایراد ساده یا موقتی تلقی کنید. پله کردن فرمان یکی از نشانههایی است که میتواند از وجود مشکل در سیستم فرمان، جلوبندی یا حتی بخشهای الکترونیکی خودرو خبر دهد. بسیاری از رانندگان این حالت را با عباراتی مانند «گیر کردن فرمان»، «خشک شدن فرمان»، «تکهتکه چرخیدن فرمان» یا «سفت و نرم شدن ناگهانی فرمان» توصیف میکنند.
نکته مهم اینجاست که پله کردن فرمان معمولاً در مراحل اولیه خرابی ظاهر میشود و اگر به موقع بررسی نشود، میتواند به مشکلات جدیتر مانند سفت شدن کامل فرمان، خرابی جعبه فرمان یا آسیب به سیستم کمک فرمان منجر شود. به همین دلیل شناخت علت اصلی این مشکل اهمیت زیادی دارد.
در این مطلب به بررسی ۵ علت پله کردن فرمان خودرو میپردازیم و تفاوت میان خرابیهای فرمان و ایرادات جلوبندی را نیز توضیح خواهیم داد تا بتوانید منشأ مشکل را بهتر تشخیص دهید.
پیش از خواندن ادامه این مطلب در نظر داشته باشید همواره میتوانید جهت دریافت نوبت و کسب اطلاعات بیشتر با ما تماس بگیرید.
خلاصه این مطلب...
پله کردن فرمان به حالتی گفته میشود که فرمان هنگام چرخش بهصورت روان حرکت نمیکند و در بخشهایی از مسیر دچار گیرکردگی یا حرکت تکهتکه میشود؛ این مشکل نشانه وجود ایراد در سیستم فرمان یا جلوبندی است.
خرابی جعبه فرمان یکی از مهمترین دلایل پله کردن فرمان است و میتواند با علائمی مانند سفتی فرمان، لقی، صداهای غیرعادی و گیرکردن فرمان در نقاط مشخص همراه باشد.
در خودروهای مجهز به فرمان برقی (EPS)، خرابی سنسور گشتاور میتواند باعث عملکرد نامنظم کمک فرمان، سفت و نرم شدن ناگهانی فرمان و ایجاد حالت پلهای هنگام چرخش شود.
کمبود روغن هیدرولیک، خرابی پمپ هیدرولیک، چهارشاخ فرمان و قطعات جلوبندی مانند سیبکها و بلبرینگ سرکمک نیز از دلایل رایج پله کردن فرمان هستند و باید بررسی شوند.
ادامه رانندگی با فرمانی که پله میکند میتواند باعث تشدید خرابی و افزایش هزینه تعمیر شود؛ بنابراین بررسی دقیق سیستم فرمان و جلوبندی در مراکز تخصصی مانند ایران فرمان بهترین راه برای تشخیص و رفع اصولی مشکل است.
دسترسی سریع
پله کردن فرمان چیست؟
پیش از بررسی دلایل خرابی، بهتر است تعریف دقیقی از این مشکل داشته باشیم.
در حالت عادی، فرمان خودرو باید هنگام چرخش کاملاً نرم، یکنواخت و بدون مقاومت ناگهانی حرکت کند. اما زمانی که فرمان پله میکند، راننده احساس میکند در بخشی از مسیر چرخش، فرمان برای لحظهای گیر میکند و سپس آزاد میشود. این حالت ممکن است هنگام دور زدن، پارک کردن یا حتی رانندگی مستقیم رخ دهد.
برخی رانندگان این وضعیت را شبیه عبور از چند مانع کوچک در مسیر چرخش فرمان توصیف میکنند؛ گویی فرمان به جای حرکت روان، مرحله به مرحله جلو میرود.
علت اول: خرابی جعبه فرمان
یکی از مهمترین و شایعترین دلایل پله کردن فرمان، خرابی جعبه فرمان یا رک فرمان است.
در داخل جعبه فرمان قطعات مختلفی از جمله دنده شانهای، پینیون، بوشها، بلبرینگها و قطعات لغزنده وجود دارند که باید با کمترین اصطکاک ممکن حرکت کنند. هنگامی که این قطعات دچار سایش، خوردگی یا لقی شوند، حرکت فرمان دیگر یکنواخت نخواهد بود و راننده حالت گیرکردن یا پلهای شدن را احساس میکند. فرسودگی داخلی رک فرمان میتواند باعث ایجاد فرمان سفت و ناصاف شود.
این مشکل در خودروهایی که کارکرد بالایی دارند یا سالها در جادههای ناهموار تردد کردهاند بیشتر مشاهده میشود. عبور مداوم از دستاندازها، چالهها و ضربات جاده به مرور باعث استهلاک اجزای داخلی جعبه فرمان میشود.
یکی از نشانههای مهم خرابی جعبه فرمان این است که پله کردن فرمان تقریباً در یک نقطه مشخص تکرار میشود و با گذشت زمان شدت پیدا میکند.
علت دوم: خرابی سنسور گشتاور در خودروهای فرمان برقی
در خودروهای مجهز به EPS یا فرمان برقی، سنسور گشتاور یکی از حیاتیترین قطعات سیستم محسوب میشود.
این سنسور وظیفه دارد میزان نیروی وارد شده توسط راننده به فرمان را اندازهگیری کرده و اطلاعات را به یونیت فرمان ارسال کند. سپس موتور برقی بر اساس این اطلاعات نیروی کمکی مناسب را اعمال میکند. اگر سنسور گشتاور اطلاعات اشتباه ارسال کند، کمک فرمان بهصورت یکنواخت عمل نخواهد کرد و راننده ممکن است احساس کند فرمان در بعضی نقاط گیر میکند یا بهصورت پلهای حرکت میکند.
در بسیاری از خودروهای دارای فرمان برقی، پله کردن فرمان یکی از نخستین نشانههای خرابی سنسور گشتاور است. گاهی این مشکل با روشن شدن چراغ EPS همراه است و گاهی نیز بدون ثبت خطا در صفحه کیلومتر ظاهر میشود.
اگر فرمان خودرو در یک جهت نرمتر و در جهت دیگر سفتتر عمل میکند، احتمال خرابی سنسور گشتاور افزایش مییابد.
علت سوم: کمبود روغن یا ایراد در سیستم هیدرولیک
در خودروهای مجهز به فرمان هیدرولیک، روغن فرمان نقش بسیار مهمی در نرم و روان بودن عملکرد سیستم دارد.
زمانی که سطح روغن کاهش پیدا میکند یا هوا وارد مدار هیدرولیک میشود، فشار تولید شده توسط پمپ کاهش مییابد. نتیجه این اتفاق، عملکرد نامنظم کمک فرمان و ایجاد حالت پلهای هنگام چرخش فرمان خواهد بود. کمبود روغن، نشتی سیستم یا افت فشار پمپ از شایعترین دلایل سفتی و ناهماهنگی عملکرد فرمان هستند.
در این شرایط علائم دیگری نیز مشاهده میشود:
زوزه کشیدن پمپ هیدرولیک
سفت شدن فرمان در سرعت پایین
لرزش فرمان
نشتی روغن زیر خودرو
برخی رانندگان تصور میکنند با اضافه کردن روغن مشکل به طور کامل برطرف میشود، در حالی که کاهش سطح روغن معمولاً نشانه وجود نشتی یا خرابی در بخشی از سیستم است و باید علت اصلی شناسایی شود.
علت چهارم: خرابی چهارشاخ فرمان یا میل فرمان
یکی از قطعاتی که کمتر مورد توجه قرار میگیرد اما نقش مهمی در انتقال حرکت فرمان دارد، چهارشاخ فرمان یا مفصل میانی ستون فرمان است.
این قطعه بین غربیلک فرمان و جعبه فرمان قرار گرفته و وظیفه انتقال نرم حرکت را بر عهده دارد. در اثر نفوذ گردوغبار، زنگزدگی، کمبود روانکاری یا استهلاک، مفاصل این بخش دچار گیرکردگی میشوند.
در چنین شرایطی راننده هنگام چرخاندن فرمان احساس میکند حرکت فرمان کاملاً آزاد نیست و در برخی نقاط مقاومت ایجاد میشود. این مشکل معمولاً در خودروهایی که مدت زیادی در مناطق مرطوب فعالیت داشتهاند بیشتر دیده میشود.
یکی از ویژگیهای خرابی چهارشاخ فرمان این است که فرمان در حالت خاموش بودن خودرو نیز پله میکند؛ بنابراین میتوان تا حدودی آن را از ایرادات سیستم کمک فرمان تفکیک کرد.
علت پنجم: خرابی قطعات جلوبندی و سیستم تعلیق
گاهی منشأ پله کردن فرمان اصلاً داخل سیستم فرمان نیست.
قطعاتی مانند سیبکها، طبقها، بلبرینگ سرکمکها، میل موجگیر و اتصالات جلوبندی میتوانند باعث ایجاد مقاومت غیرعادی در مسیر چرخش چرخها شوند. خرابی سیبکها، بلبرینگ سرکمک یا قطعات تعلیق میتواند باعث گیرکردن و مقاومت متناوب هنگام چرخش فرمان شود.
به عنوان مثال، خرابی بلبرینگ سرکمک باعث میشود فنر و کمکفنر هنگام چرخش بهصورت روان حرکت نکنند. در نتیجه فرمان هنگام دور زدن حالت پلهای پیدا میکند.
این نوع خرابیها با صداهای تقه، کوبش یا لرزش جلوبندی همراه هستند و هنگام عبور از دستاندازها بیشتر خود را نشان میدهند.
چگونه تفاوت خرابی فرمان و جلوبندی را تشخیص دهیم؟
یکی از مهمترین چالشها در عیبیابی پله کردن فرمان، تشخیص منشأ اصلی مشکل است.
اگر پله کردن فرمان همراه با صداهای داخلی فرمان، سفتی موضعی یا روشن شدن چراغ EPS باشد، احتمال خرابی سیستم فرمان بیشتر است.
اما اگر علاوه بر پله کردن فرمان، صدای تقه از چرخها، کوبش جلوبندی یا لرزش خودرو نیز وجود داشته باشد، باید قطعات تعلیق و جلوبندی نیز بررسی شوند.
تشخیص دقیق بدون بازدید امکانپذیر نیست؛ زیرا برخی از خرابیهای جعبه فرمان و جلوبندی علائم بسیار مشابهی ایجاد میکنند.
آیا رانندگی با فرمانی که پله میکند خطرناک است؟
پاسخ کوتاه، بله است.
ممکن است در مراحل اولیه فقط کمی ناراحتکننده به نظر برسد، اما پله کردن فرمان نشانه وجود یک مشکل مکانیکی یا الکترونیکی است. اگر منشأ خرابی جعبه فرمان یا سنسور گشتاور باشد، احتمال تشدید مشکل و سفت شدن کامل فرمان وجود دارد. همچنین در خرابیهای جلوبندی، ادامه رانندگی میتواند به قطعات دیگر آسیب وارد کند و هزینه تعمیرات را افزایش دهد.
به همین دلیل توصیه میشود به محض مشاهده این علامت، سیستم فرمان و جلوبندی توسط متخصص بررسی شود.
چرا برای رفع پله کردن فرمان به ایران فرمان مراجعه کنیم؟
عیبیابی پله کردن فرمان یکی از تخصصیترین بخشهای تعمیرات سیستم فرمان محسوب میشود. بسیاری از تعمیرگاهها بدون تشخیص دقیق، اقدام به تعویض قطعات میکنند؛ در حالی که علت اصلی مشکل ممکن است در بخش دیگری از خودرو باشد.
در ایران فرمان، ابتدا منشأ ایراد مشخص میشود. سیستم فرمان، جعبه فرمان، سنسورهای فرمان برقی، پمپ هیدرولیک، ستون فرمان و قطعات مرتبط با جلوبندی بررسی میشوند تا علت واقعی مشکل مشخص شود.
این رویکرد باعث میشود از تعویضهای غیرضروری جلوگیری شده و هزینه تعمیرات نیز کاهش پیدا کند.
پله کردن فرمان خودرو نشانه وجود یک ایراد فنی در سیستم فرمان یا جلوبندی است و نباید آن را نادیده گرفت. خرابی جعبه فرمان، نقص سنسور گشتاور در فرمانهای برقی، مشکلات سیستم هیدرولیک، خرابی چهارشاخ فرمان و ایرادات جلوبندی، مهمترین دلایل ایجاد این مشکل هستند. هرچه تشخیص و رفع ایراد سریعتر انجام شود، احتمال جلوگیری از خرابیهای گستردهتر و هزینههای سنگینتر بیشتر خواهد بود.
پست های مرتبط
31 تیر 1405
کالیبراسیون فرمان برقی چیست و چه زمانی انجام میشود؟
کالیبراسیون فرمان کالیبراسیون فرمان برقی چیست و چه زمانی انجام میشود؟ در سالهای اخیر، سیستم…
24 تیر 1405
علت خلاصی بیش از حد فرمان خودرو
چرا فرمان بازی میکند؟ علت خلاصی بیش از حد فرمان خودرو یکی از مشکلاتی که…
22 تیر 1405
تفاوت جعبه فرمان نو، استوک و بازسازیشده
کدام انتخاب بهتری است؟ تفاوت جعبه فرمان نو، استوک و بازسازیشده خرابی جعبه فرمان یکی…
18 تیر 1405
چرا بعد از تعویض جلوبندی، فرمان خودرو هنوز مشکل دارد؟
آیا تعویض جلوبندی همیشه مشکل فرمان را برطرف میکند؟ چرا بعد از تعویض جلوبندی، فرمان…
