علت نرم شدن بیش از حد فرمان خودرو + راه حل

نشانه‌های نرم شدن غیرطبیعی فرمان

اگر فرمان خودرو بیش از حد نرم شده باشد، یکی یا چند علامت همراه نیز دیده می‌شود. شناخت این علائم کمک می‌کند مشکل زودتر شناسایی شود.

افزایش خلاصی فرمان

یکی از مهم‌ترین علائم، این است که غربیلک فرمان را کمی به چپ و راست حرکت می‌دهید، اما خودرو بلافاصله به این حرکت واکنش نشان نمی‌دهد.

به این فاصله، در اصطلاح فنی،خلاصی فرمان گفته می‌شود. مقدار مشخصی از حرکت آزاد در برخی سیستم‌ها طبیعی است، اما افزایش غیرعادی آن باید بررسی شود.

اگر راننده برای حفظ مسیر مستقیم مجبور باشد دائماً فرمان را اصلاح کند، احتمال وجود لقی در سیستم فرمان یا اجزای مرتبط افزایش پیدا می‌کند. افزایش خلاصی فرمان یکی از علائم اصلی شل شدن فرمان است.

خرابی یا افزایش لقی داخل جعبه فرمان

یکی از مهم‌ترین علت‌های نرم و شل شدن بیش از حد فرمان می‌تواند لقی داخل جعبه فرمان باشد.

جعبه فرمان یا رک وظیفه دارد حرکت چرخشی فرمان را به حرکت خطی برای چرخ‌های جلو تبدیل کند. داخل این مجموعه، قطعاتی با تلرانس‌های دقیق درگیر هستند و با گذشت زمان، کارکرد زیاد، ضربه‌های شدید، شرایط نامناسب جاده و فرسودگی می‌توانند دچار استهلاک شوند.

وقتی میزان لقی داخلی افزایش پیدا می‌کند، ممکن است راننده احساس کند فرمان دیگر مثل گذشته «جمع و دقیق» نیست.

برای مثال، ممکن است در مسیر مستقیم، غربیلک را چند درجه حرکت دهید و احساس کنید چرخ‌ها واکنش مشخصی نشان نداده‌اند. این حالت به‌خصوص در سرعت‌های بالاتر می‌تواند باعث شود راننده مرتباً مسیر خودرو را اصلاح کند.

نکته مهم این است که هر لقی فرمان الزاماً به معنی خرابی جعبه فرمان نیست؛ زیرا اجزای دیگری مانند میل فرمان، سیبک‌ها و اتصالات نیز می‌توانند چنین حسی ایجاد کنند. به همین دلیل بررسی نقطه لقی اهمیت دارد.

خرابی و فرسودگی سیبک‌های فرمان

سیبک‌ها و اتصالات فرمان، نقش مهمی در انتقال حرکت جعبه فرمان به چرخ‌ها دارند.

اگر یکی از این اتصالات دچار فرسودگی یا لقی شود، حرکت فرمان دیگر با همان دقت سابق به چرخ منتقل نمی‌شود. در چنین شرایطی راننده ممکن است فرمان را بیش از حد سبک یا شل احساس کند، در حالی که منشأ اصلی مشکل، جعبه فرمان نیست.

فرسودگی سیبک‌ها می‌تواند علاوه بر لقی، با صدای تق‌تق، کوبش، تغییر رفتار خودرو در مسیر مستقیم یا حتی ساییدگی نامنظم تایرها همراه شود. لقی سیبک‌ها و اجزای لینک فرمان از علل شناخته‌شده شل شدن و ایجاد خلاصی در فرمان است.

بنابراین اگر فرمان بیش از حد نرم شده و هم‌زمان از قسمت جلوی خودرو صدای ضربه یا تق‌تق شنیده می‌شود، بررسی اتصالات فرمان و جلوبندی ضروری است.

شل شدن یا خرابی میل و اتصالات فرمان

میان غربیلک و جعبه فرمان نیز مجموعه‌ای از قطعات مکانیکی وجود دارد. اگر در این مسیر اتصال نامناسب، لقی یا فرسودگی ایجاد شود، بخشی از حرکت فرمان قبل از رسیدن به چرخ‌ها از بین می‌رود.

این مسئله مانند زنجیری است که یکی از حلقه‌های آن شل شده باشد؛ حرکت ابتدا ایجاد می‌شود، اما انتقال آن دقیق و مستقیم نیست.

به همین دلیل در عیب‌یابی فرمان، نقاط اتصال ستون فرمان، میل فرمان و مجموعه‌های واسط نیز باید کنترل شوند.

تنظیم اشتباه جعبه فرمان

ساختار جعبه فرمان به‌گونه‌ای است که میزان درگیری یا preload اجزای داخلی باید مطابق دستورالعمل سازنده باشد.

اگر این تنظیم بیش از حد آزاد باشد، ممکن است لقی ایجاد شود؛ اگر هم بیش از حد سفت تنظیم شود، حرکت فرمان می‌تواند غیرطبیعی، سنگین یا همراه با گیر باشد.

به همین دلیل تنظیم جعبه فرمان یک کار حدسی نیست.

گاهی تصور می‌شود برای از بین بردن نرمی یا لقی فرمان کافی است پیچ تنظیم جعبه فرمان کمی سفت شود. این روش بدون اندازه‌گیری و تشخیص صحیح می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد و حرکت فرمان را در برخی نقاط نامنظم کند.

در یک سیستم فرمان دقیق، هدف صرفاً حذف لقی نیست؛ بلکه باید تعادل مناسبی میان حرکت روان، برگشت فرمان و میزان درگیری اجزای داخلی حفظ شود.

ایراد در سیستم هیدرولیک فرمان

اگر خودرو دارای فرمان هیدرولیک باشد، وضعیت پمپ، روغن، مدار هیدرولیک و شیرها نیز باید در نظر گرفته شود.

اما یک نکته مهم وجود دارد: فرمان بیش از حد نرم لزوماً به معنی سالم بودن سیستم هیدرولیک نیست.

گاهی تغییر فشار یا عملکرد نامناسب سیستم کمکی می‌تواند حس فرمان را تغییر دهد، اما تشخیص آن بدون بررسی فشار و عملکرد سیستم امکان‌پذیر نیست.

در فرمان هیدرولیک، نشتی روغن، ورود هوا، وضعیت روغن و عملکرد پمپ از مواردی هستند که باید در کنار خود جعبه فرمان بررسی شوند.

بنابراین اگر فرمان خودرو ناگهان بسیار سبک شده و هم‌زمان صدای پمپ، کف کردن روغن یا نشتی مشاهده می‌شود، بهتر است سیستم هیدرولیک نیز بررسی شود.

تغییر رفتار سیستم فرمان برقی EPS

در خودروهای دارای فرمان برقی، موتور کمکی EPS میزان نیروی مورد نیاز راننده را تنظیم می‌کند.

در این خودروها ممکن است فرمان به دلیل عملکرد سیستم کمکی سبک‌تر شود؛ اما اگر میزان کمک نسبت به گذشته به شکل غیرطبیعی تغییر کرده باشد، باید علت آن بررسی شود.

سیستم فرمان برقی مجموعه‌ای از موتور، سنسورها، کنترل الکترونیکی، سیم‌کشی و اجزای مکانیکی است. بنابراین اگر فرمان ناگهان بیش از حد سبک شده یا حس آن به‌صورت مقطعی تغییر می‌کند، نباید بدون بررسی، موتور EPS یا جعبه فرمان را تعویض کرد.

در چنین شرایطی بررسی خطاهای سیستم، وضعیت تغذیه، عملکرد موتور و بخش مکانیکی فرمان می‌تواند مسیر تشخیص را مشخص کند.

تنظیم نبودن زوایای چرخ و تأثیر آن بر حس فرمان

گاهی راننده تصور می‌کند فرمان بیش از حد نرم شده، در حالی که مسئله اصلی به هندسه چرخ‌ها و تنظیمات جلوبندی مربوط است.

زاویه‌های چرخ، وضعیت تایرها و تنظیم محورهای خودرو می‌توانند روی رفتار خودرو در مسیر مستقیم و هنگام تغییر مسیر اثر بگذارند.

اگر بعد از تعمیر جلوبندی، تعویض قطعات فرمان یا برخورد با چاله و جدول، رفتار فرمان تغییر کرده باشد، تنظیم زوایای چرخ باید در کنار سیستم فرمان بررسی شود.

فرسودگی قطعات جلوبندی

قطعات جلوبندی فقط وظیفه تحمل وزن خودرو را ندارند؛ آنها در حفظ موقعیت چرخ‌ها و انتقال دقیق نیروهای فرمان نیز نقش دارند.

بوش‌های فرسوده، سیبک‌ها، اتصالات و برخی قطعات تعلیق می‌توانند باعث شوند خودرو در مسیر مستقیم رفتار شناور داشته باشد یا فرمان نیازمند اصلاح‌های مکرر شود.

در چنین حالتی ممکن است راننده آن را «نرم شدن فرمان» توصیف کند، در حالی که در واقع کنترل چرخ‌ها نسبت به بدنه کاهش پیدا کرده است.

این تفاوت از نظر تعمیر بسیار مهم است؛ زیرا ممکن است تعمیرکار جعبه فرمان را باز کند، در حالی که مشکل اصلی از جلوبندی بوده است.