۷ علت اصلی گیج زدن فرمان خودرو
فرمان خودرو یکی از حیاتیترین اجزای هر وسیلهٔ نقلیه است و سلامت آن تأثیر مستقیم بر ایمنی رانندگی و آسایش سرنشینان دارد. وقتی راننده فرمان را در امتداد یک مسیر مستقیم قرار میدهد و احساس میکند خودرو بدون دلیل به یکی از طرفین متمایل میشود یا مسیر خود را حفظ نمیکند، اصطلاحاً میگوییم خودرو «گیج میزند» یا به اصطلاح عامیانه «فرمان گیج میزند». این پدیده که گاهی بهصورت کشیدن خودرو به چپ یا راست دیده میشود نه تنها آزاردهنده است بلکه میتواند با بروز حادثه همراه باشد و نشانهٔ وجود یک نقص مهم در سامانهٔ فرمان، جلوبندی یا سیستمهای کمکی باشد. اگر خودرو روی جادهٔ صاف یا اتوبان، بدون دخالت راننده از مسیر منحرف میشود، باید در اسرع وقت عیبیابی و تعمیر شود، زیرا این وضعیت در جادههای پر دستانداز خطر تصادف را چند برابر میکند.
در این مطلب، هفت علت مهم گیج زدن فرمان در خودروهای مجهز به فرمان هیدرولیک و برقی را بررسی میکنیم.
همچنین میتوانید برای تعمیر فرمان خودو و دریافت اطلاعات بیشتر با ما تماس بگیرید.
دسترسی سریع
فشار نامناسب و ساییدگی لاستیکها
یکی از سادهترین اما مهمترین عواملی که موجب کشیدن فرمان و گیج زدن خودرو میشود، فشار نامناسب یا نامتوازن در لاستیکها است. بسیاری از رانندگان تصور میکنند این مسأله تنها روی راحتی سواری اثر دارد، در حالی که کمبود یا افزایش بیش از حد فشار باد در هرکدام از چرخها میتواند تعادل خودرو را بر هم بزند و باعث شود در هنگام رانندگی خودرو به یک سمت متمایل شود. اگر در چرخهای جلو یا عقب اختلاف فشار قابل توجهی وجود داشته باشد، مقاومت چرخها در تماس با زمین متفاوت میشود و این اختلاف مقاومت، خودرو را از مسیر مستقیم منحرف میکند.
علاوه بر میزان باد، فرسودگی یا ساییدگی ناهمگون لاستیکها نیز یکی از دلایل اصلی گیج زدن فرمان است. لاستیکهای کهنه یا پاره شده سطح تماس یکنواختی ندارند و روی جاده لغزش یا کشش نامتعادل ایجاد میکنند؛ در نتیجه خودرو در سرعتهای مختلف دچار انحراف میشود. خودروهایی که لاستیکهای آنها به دلیل عدم تعویض بهموقع فرسوده شدهاند یا به دلیل تنظیم نبودن زوایای چرخها، دچار سایش یکطرفه شدهاند، بهخصوص در شرایط بارندگی یا روی سطوح لغزنده رفتار خطرناکی خواهند داشت.
برای جلوگیری از این مشکل، توصیه میشود حداقل ماهی یک بار فشار باد هر چهار لاستیک بررسی و با مقدار توصیهشدهٔ سازنده تنظیم شود. اگر خودرو دچار گیجزدن است، ابتدا باد لاستیکها را بررسی کنید و در صورت وجود اختلاف فشار، آن را اصلاح کنید. همچنین بهطور مرتب بررسی ظاهری لاستیکها انجام دهید؛ در صورت مشاهدهٔ ساییدگی غیر یکنواخت یا ترکخوردگی، لاستیکها را تعویض کنید. بهتر است تایرها هر چند هزار کیلومتر جابهجا شوند تا سایش یکنواختی داشته باشند و از تنظیم نمودن میزان باد بر اساس بار خودرو غافل نشوید. انجام این کارهای ساده نه تنها از گیج زدن فرمان پیشگیری میکند، بلکه دوام لاستیکها و ایمنی سرنشینان را هم افزایش میدهد.
اگر خودرو روی جادهٔ صاف یا اتوبان، بدون دخالت راننده از مسیر منحرف میشود، باید در اسرع وقت عیبیابی و تعمیر شود، زیرا این وضعیت در جادههای پر دستانداز خطر تصادف را چند برابر میکند.
تنظیم نبودن زوایای چرخها (میزان فرمان)
یکی دیگر از دلایل رایج برای گیج زدن فرمان، اختلال در زوایای فرمان (کستر، کمبر و تو) یا به اصطلاح عامیانه «میزان نبودن فرمان» است. زوایای چرخها به گونهای طراحی میشوند که نیروهای وارد بر تایرها در حین حرکت یکنواخت باشند و خودرو تمایل به حرکت مستقیم داشته باشد. اگر این تنظیمها بههم بخورند، مثلاً بعد از برخورد شدید با دستانداز یا بر اثر فرسودگی قطعات جلوبندی، چرخها دیگر در یک خط مستقیم قرار نمیگیرند و همین امر باعث میشود خودرو مایل به حرکت به یک سمت شود . در چنین حالتی معمولاً شاهد ساییدگی غیرعادی در یک طرف لاستیکها، انحراف فرمان و گاهی لرزش در سرعتهای بالا هستیم.
مشکل کستر یا کمبر زمانی تشدید میشود که خودرو بار سنگینی حمل کند، بوشها یا سیبکها فرسوده باشند یا پس از تعمیرات جلوبندی، میزان فرمان تنظیم نشده باشد. حتی ضربهٔ شدید هنگام پارک یا رد شدن از چالهٔ عمیق نیز میتواند به میزان فرمان آسیب بزند و موجب کشیدن خودرو به یک سمت شود.
اگر خودرو شما بدون دلیل در مسیر مستقیم کشیده میشود یا شاهد ساییدگی ناهمگون لاستیکها هستید، تنظیم زوایای چرخها توسط دستگاههای میزان فرمان ضروری است. در این فرآیند، متخصصان ارتفاع، زاویهٔ چرخها نسبت به محور قائم (کمبر) و نسبت به محور طولی (کستر) و همچنین زاویهٔ تو را تنظیم میکنند تا چرخها کاملاً همراستا شوند. انجام این تنظیمها علاوه بر رفع گیج زدن فرمان، مصرف سوخت را کاهش داده و دوام سیستم تعلیق را افزایش میدهد. توصیه میشود بعد از هر سرویس اساسی در جلوبندی، تعویض لاستیک یا تعویض کمک فنر، حتماً میزان فرمان تنظیم شود. اگر میزان فرمان درست نباشد، هیچیک از تعمیرات دیگر اثرگذاری لازم را نخواهد داشت.
لقی و فرسودگی قطعات فرمان و جلوبندی
یکی از مهمترین دلایل گیج زدن یا کشیدن فرمان خودرو، لقی و فرسودگی قطعات سیستم فرمان و جلوبندی است. در یک خودرو سالم، قطعاتی مانند بازوهای فرمان، سیبکها، بوشهای طبق، میل فرمان و دندهٔ فرمان (راک و پینیون) باید بدون لقی و درگیری مناسب کار کنند. وقتی هر یک از این قطعات شل یا فرسوده شوند، فرمان نسبت به موقعیت چرخها دقت خود را از دست میدهد و هنگام حرکت در جاده، خودرو به صورت غیرقابل پیشبینی به طرفین منحرف میشود. کارشناسان هشدار میدهند که لقی در اتصال بازوهای فرمان، سیبکها یا بوشها یکی از دلایل اصلی گیج زدن فرمان و صدای تقتق در ناهمواریها است.
در بخش فرمان هیدرولیک، دندهٔ فرمان (جعبه فرمان) یا اتصالات پینیون نیز اگر دچار خوردگی یا بازی بیش از حد شوند، فرمان بهراحتی در کنترل نمیماند و خودرو مسیر خود را رها میکند. همین موضوع در فرمانهای برقی نیز صادق است؛ اگر میل فرمان یا بوشهای نگهدارندهٔ موتور برقی دچار لقی شوند، حس گیجزدن و لرزش فرمان به وجود میآید. گاهی هم در اثر ضربه یا تصادف، خود شاسی خودرو یا زیر شاسی تغییر شکل میدهد و این مسئله باعث میشود زوایای فرمان بههم بخورند یا اتصالاتی شل شوند.
برای رفع این مشکل، باید تمامی قطعات متحرک جلوبندی و فرمان بهطور دقیق بررسی شوند. اگر سیبکها یا بوشهای طبق دچار پوسیدگی یا پارگی هستند، باید تعویض شوند. در صورتی که بازوهای فرمان یا میل فرمان لقی دارند، پیچهای تنظیم باید سفت و در صورت نیاز قطعات تعویض شوند. همچنین اگر دندهٔ فرمان (راک و پینیون) شل شده است، با تنظیم یا تعمیر آن میتوان بازی فرمان را کاهش داد. مراکز تخصصی مانند ایرانفرمان با استفاده از قطعات استاندارد و ابزار دقیق، این لقیها را شناسایی و برطرف میکنند. تعویض بهموقع سیبکها و بوشها علاوه بر رفع گیج زدن، از سائیدگی زودهنگام لاستیکها جلوگیری میکند.
خرابی و فرسودگی قطعات تعلیق و سیستم فنربندی
سیستم تعلیق یا فنربندی خودرو شامل کمکفنرها، فنرها، بوشها و اتصالاتی است که وظیفه دارند ارتعاشات و ضربات ناشی از ناهمواریهای جاده را جذب کنند. فرسودگی و خرابی این قطعات میتواند باعث شود نیروی وارده به چرخها بهطور نامتعادل توزیع شود و در نتیجه خودرو در هنگام حرکت منحرف یا گیج شود. به عنوان مثال، ساییدگی بوشهای طبق یا فنرهای عقب میتواند باعث بههم خوردن بالانس خودرو و کشیدن آن به یک سمت شود . همچنین کمکفنرهای خراب قادر نیستند ضربهها را جذب کنند و در نتیجه ممکن است در سرعتهای بالا باعث لرزش و کشیده شدن خودرو شوند.
نقص در سیستم تعلیق معمولاً همراه با نشانههایی مانند صدای غیرعادی در عبور از دستانداز، تغییر ارتفاع یکی از طرفین خودرو، یا لرزش شدید فرمان در سرعتهای بالا است. گاهی نیز بوشها ترک میخورند یا از جای خود بیرون میآیند و در اثر همین خرابی، خودرو در دستاندازها جهت ثابتی ندارد و راننده باید مکرراً فرمان را اصلاح کند تا خودرو در خط مستقیم باقی بماند.
به منظور تشخیص و رفع این مشکلات، لازم است جلوبندی و سیستم تعلیق به طور کامل بررسی شود. کمکفنرهای معیوب باید تعویض شوند و فنرها و بوشهای فرسوده بهروز شوند. همچنین در صورت کج شدن فنر یا خراب شدن برگههای فنر عقب، تعویض یا تعمیر آن ضروری است. تنظیم ارتفاع خودرو بر اساس دفترچهٔ راهنما و استفاده از قطعات اصلی یا استاندارد در سیستم تعلیق، از دیگر راهکارها برای جلوگیری از گیج زدن است. تعمیرگاههای تخصصی مانند ایرانفرمان با استفاده از تجهیزات مدرن قادرند این نقصها را بهدقت شناسایی کنند و با جایگزین کردن قطعات جدید، پایداری خودرو را بازیابی کنند.
خرابی میلهٔ تعادل (استابلایزر)
میلهٔ تعادل یا میل استابلایزر وظیفه دارد نیروی جانبی وارد بر خودرو را در پیچها و دستاندازها بین چرخها تقسیم کند و از پیچیدن یا غلتیدن بیش از حد بدنه جلوگیری نماید. وقتی این قطعه یا بوشهای آن خراب شوند، ثبات خودرو در مسیر کاهش مییابد و در نتیجه خودرو در زمان تغییر جهت یا برخورد با دستاندازها به یک سمت کشیده میشود. خرابی میل تعادل یکی از دلایل اصلی گیج زدن فرمان است. همچنین اگر پایهها یا اتصالات میل تعادل شل باشند یا شکسته باشند، تقسیم نابرابر نیروها ممکن است باعث شود خودرو در حین حرکت ناپایدار شده و به طرفین منحرف شود.
معمولاً خرابی میل تعادل با صداهای تقه و ضربه همراه است. در صورت مشاهدهٔ این نشانهها یا حس کشیدن خودرو در پیچها، باید میل تعادل و بوشهای آن توسط مکانیک بررسی شود و در صورت نیاز تعویض شود. توجه داشته باشید که تعویض یک قطعهٔ کوچک مانند بوش میل تعادل هزینهٔ ناچیزی دارد، اما تأثیر زیادی در بهبود پایداری خودرو و حذف گیج زدن فرمان خواهد داشت. استفاده از قطعات استاندارد و نصب دقیق بوشها در مراکز معتبر، ضامن عملکرد صحیح این سامانه است. پس از تعویض میل تعادل یا بوشها، بهتر است میزان فرمان نیز دوباره تنظیم شود تا از هماهنگی سیستم اطمینان حاصل گردد.
مشکلات سیستم ترمز (عدم تعادل در قدرت ترمزگیری)
در برخی موارد، دلیل کشیدن خودرو به یک سمت نه در سیستم فرمان و جلوبندی بلکه در سیستم ترمز نهفته است. اگر خودرو هنگام گرفتن ترمز به یک سمت میکشد، ممکن است سیستم ترمز در دو چرخ جلو یا عقب بهطور یکسان عمل نکند. دلایلی مانند عدم یکنواختی در لنتهای ترمز، خرابی یا گیر کردن پیستون ترمز، وجود هوا در مدار ترمز یا روغن ترمز آلوده میتوانند باعث ایجاد نیروی ترمز ناهمسان شوند . در نتیجه، هنگام ترمز کردن خودرو به سمت چرخی که نیروی ترمز بیشتری دارد، منحرف میشود و راننده احساس میکند فرمان گیج میزند یا خودرو به یک سمت کشیده میشود.
این عیب بهخصوص در سیستم ترمز جلوی خودرو که بیشترین وظیفهٔ توقف را بر عهده دارد اهمیت پیدا میکند. اگر لنتهای دو چرخ به یک اندازه فرسوده نشده باشند یا یکی از کالیپرها دچار گیرپاژ شود، سیستم ترمز نامتعادل عمل خواهد کرد. وجود هوا یا رطوبت در مدار ترمز نیز میتواند فشار هیدرولیک ترمز را در یک سمت کاهش یا افزایش دهد و نتیجهٔ آن عدم تعادل در نیرو و در نهایت کشیدن خودرو خواهد بود.
برای رفع این مشکل باید بررسی جامع سیستم ترمز انجام شود. تعویض منظم روغن ترمز، هواگیری مدار ترمز و استفاده از لنتهای استاندارد و باکیفیت میتواند از ایجاد این وضعیت جلوگیری کند. اگر خودرو هنگام ترمز به یک سمت میکشد، بهتر است بلافاصله کارکرد کالیپرها، پیستونها و لنتهای ترمز توسط متخصص بررسی شود و در صورت خرابی، قطعات معیوب تعویض شوند. این اقدامات نه تنها از گیج زدن هنگام ترمز جلوگیری میکنند، بلکه برای ایمنی سرنشینان نیز حیاتی هستند.
نقص در سیستمهای فرمان هیدرولیک یا برقی
همانطور که در مقدمه اشاره شد، خودروهای مدرن از دو نوع سامانهٔ فرمان استفاده میکنند: فرمان هیدرولیک و فرمان برقی (و در برخی مدلها ترکیب الکتروهیدرولیک). نقص در این سیستمها نیز میتواند به گیج زدن و کشیدن خودرو منجر شود. در فرمانهای هیدرولیک، پمپ هیدرولیک، روغن فرمان، شیلنگها و جعبهٔ فرمان قطعات اصلی هستند که باید سالم باشند تا نیروی کمکی لازم را فراهم کنند. اگر پمپ هیدرولیک ضعیف شود یا روغن فرمان کاهش یابد و هوا وارد مدار شود، فشار کمکی کاهش مییابد و فرمان دچار خلاصی یا سفتی نامنظم میشود که در نهایت موجب کشیده شدن خودرو میگردد. به همین ترتیب، نشت روغن از شیلنگهای فشار قوی یا کاسهنمدهای جعبه فرمان میتواند باعث اختلال در عملکرد فرمان هیدرولیک و انحراف خودرو شود.
در فرمانهای برقی (EPS)، موتور برقی، یونیت کنترل و سنسور گشتاور نقش اصلی را دارند. اگر سنسور گشتاور (که نیروی دست راننده را اندازه میگیرد) دچار خطا شود یا یونیت کنترل فرمان معیوب باشد، گشتاور کمکی بهدرستی اعمال نمیشود و همین مسئله میتواند باعث گیج زدن یا لرزش فرمان شود. همچنین ضعف در سامانهٔ برقرسانی خودرو (مانند باتری ضعیف یا دینام معیوب) میتواند عملکرد موتور برقی فرمان را مختل کند و فرمان در برخی سرعتها ناپایدار شود. در سیستمهای الکتروهیدرولیک نیز مشکل در موتور برقی پمپ یا یاتاقانهای آن میتواند نیروی کمکی را کاهش دهد و فرمان را بهسمت خاصی بکشاند.
برای رفع چنین نقصهایی، ضروری است سیستمهای کمکی فرمان به طور کامل بررسی شوند. در فرمانهای هیدرولیک، باید سطح روغن فرمان بهطور مرتب چک شود و در صورت کاهش، سیستم از نظر نشتی بررسی شود. تعویض دورهای روغن هیدرولیک (معمولاً هر ۴۰ هزار کیلومتر یا دو سال) و استفاده از روغن استاندارد، از خرابی پمپ و جعبه فرمان جلوگیری میکند . در صورت مشاهدهٔ صداهای غیرمعمول یا نشتی، باید به یک تعمیرگاه تخصصی مراجعه کرد تا پمپ هیدرولیک بررسی و در صورت نیاز تعمیر یا تعویض شود.
در فرمانهای برقی، بررسی سلامت سنسورها و واحد کنترل با استفاده از دستگاه دیاگ امکانپذیر است. همچنین سلامت باتری و دینام باید بررسی شود تا ولتاژ کافی برای موتور برقی فرمان تأمین شود. در صورت خرابی موتور برقی یا واحد کنترل، تعمیر یا تعویض این قطعات تخصصی است و باید توسط کارشناس انجام شود. گاهی نیز پاکسازی و کالیبره کردن سنسور گشتاور میتواند مشکل را رفع کند. توجه داشته باشید که اقدامهای غیر تخصصی روی سیستمهای الکترونیکی فرمان میتواند خطرناک باشد و باید از تعمیرگاههای معتبر کمک گرفته شود.
اهمیت عیبیابی و تعمیر تخصصی
در میان مراکز ارائهدهندهٔ خدمات تعمیر سیستم فرمان در ایران، ایرانفرمان بهعنوان یک مجموعهٔ تخصصی و خوشنام شناخته میشود. این مرکز با استفاده از تجهیزات مدرن و نیروهای متخصص قادر است عیبیابی دقیق و تعمیر تمامی انواع فرمانهای هیدرولیک و برقی را انجام دهد. یکی از ویژگیهای متمایز ایرانفرمان، ارائهٔ ضمانت کتبی بلندمدت برای خدمات است؛ بهطور معمول تعمیرات فرمان هیدرولیک و برقی در این مرکز با ضمانت حداقل ۱۲ ماه و در موارد خاص تا چندین سال ارائه میشود. این ضمانت به مشتریان اطمینان میدهد که در صورت بروز مشکل مرتبط، بدون هزینهٔ اضافی خدمات لازم دریافت خواهند کرد.
از دیگر مزایای ایرانفرمان، استفاده از قطعات اصلی و استاندارد، ارائهٔ مشاورهٔ دقیق پیش از انجام تعمیر، و رعایت اصول ایمنی و سلامت خودرو است. متخصصان این مرکز پس از عیبیابی، مشکل را به زبان ساده برای مالک توضیح میدهند و پیشنهاد بهترین راهحل (تعمیر یا تعویض قطعه) را مطرح میکنند. سپس با تایید مشتری، عملیات تعمیر یا تعویض انجام میشود و پس از اتمام کار، خودرو تست میشود تا از رفع کامل مشکل اطمینان حاصل گردد. این فرآیند اعتماد مشتری را جلب کرده و موجب میشود بسیاری از مالکان خودرو پس از استفاده از خدمات ایرانفرمان، این مرکز را به دیگران معرفی کنند.
پست های مرتبط
سرویس فرمان هیدرولیک
نگهداری از فرمان هیدرولیک خودروهای سواری سرویس فرمان هیدرولیک فرمان هیدرولیک، در بسیاری از خودروهای…
نرم کردن فرمان هیدرولیک
راهنمای جامع برای خودروهای سواری نرم کردن فرمان هیدرولیک فرمان نرم و دقیق به راننده…
علت سفتی فرمان برقی خودرو
علت سفتی فرمان برقی خودرو با تمام مزایایی که فرمان برقی دارد، گاهی ممکن است…
بهترین تعمیرگاه فرمان در تهران
بهترین تعمیرگاه فرمان در تهران سیستم فرمان خودرو را میتوان عنصر اصلی هدایت خودرو دانست؛…