خرابی موتور فرمان برقی خودرو چه علائمی دارد؟

اولین علائم خرابی موتور فرمان برقی

موتور فرمان برقی معمولاً به‌صورت ناگهانی از کار نمی‌افتد. در اغلب خودروها، پیش از خرابی کامل، نشانه‌هایی ظاهر می‌شوند که اگر به‌موقع شناسایی شوند، می‌توان از آسیب دیدن سایر اجزای سیستم فرمان جلوگیری کرد.

۱. سفت شدن ناگهانی فرمان

رایج‌ترین علامت خرابی موتور فرمان برقی، سفت شدن غیرعادی فرمان است.

این حالت هنگام:

پارک کردن

دور زدن

حرکت با سرعت کم

خروج از پارکینگ

بیشتر احساس می‌شود.

در این شرایط، راننده مجبور است نیروی بسیار بیشتری نسبت به حالت عادی برای چرخاندن فرمان وارد کند. اگر موتور فرمان برقی کاملاً از مدار خارج شود، خودرو همچنان از طریق اتصال مکانیکی قابل هدایت است، اما فرمان به شکل محسوسی سنگین می‌شود؛ این موضوع یکی از شناخته‌شده‌ترین نشانه‌های خرابی موتور EPS است.

۲. روشن شدن چراغ EPS

در اکثر خودروهای مجهز به فرمان برقی، اولین هشدار سیستم، روشن شدن چراغ EPS روی صفحه کیلومتر است.

این چراغ می‌تواند به دلایل مختلفی روشن شود، از جمله:

خرابی موتور فرمان

خرابی ECU فرمان

خرابی سنسور گشتاور

خطای سنسور زاویه فرمان

افت ولتاژ باتری

قطعی سیم‌کشی

بنابراین روشن شدن چراغ EPS لزوماً به معنی سوختن موتور نیست، اما یکی از مهم‌ترین نشانه‌هایی است که نباید نادیده گرفته شود. تشخیص علت دقیق تنها با دستگاه عیب‌یاب و بررسی تخصصی امکان‌پذیر است.

۳. سنگین و سبک شدن متناوب فرمان

یکی دیگر از علائمی که بسیاری از رانندگان گزارش می‌کنند، تغییر ناگهانی میزان نرمی فرمان است.

ممکن است هنگام رانندگی:

فرمان چند دقیقه کاملاً نرم باشد.

ناگهان سفت شود.

دوباره به حالت طبیعی برگردد.

این رفتار معمولاً نشان‌دهنده وجود ایراد متناوب در موتور، اتصالات برقی یا مدار کنترل EPS است. در چنین شرایطی، ادامه رانندگی بدون بررسی تخصصی می‌تواند باعث از کار افتادن کامل سیستم شود.

۴. ایجاد صداهای غیرعادی هنگام چرخاندن فرمان

اگر هنگام چرخاندن فرمان صداهایی مانند:

تق تق

تیک تیک

وزوز

کلیک

صدای ساییدگی

شنیده شود، یکی از احتمالات، وجود ایراد در موتور فرمان برقی یا مجموعه انتقال نیروی آن است.

البته باید توجه داشت که تمام این صداها به موتور مربوط نمی‌شوند؛ گاهی خرابی چهارشاخ فرمان، بلبرینگ ستون فرمان، جعبه فرمان یا حتی قطعات جلوبندی نیز علائم مشابهی ایجاد می‌کنند. به همین دلیل، تشخیص منشأ صدا تنها با بازدید تخصصی امکان‌پذیر است.

۵. احساس پله‌ای بودن فرمان

در حالت عادی، فرمان باید کاملاً نرم و یکنواخت حرکت کند.

اما اگر هنگام چرخاندن فرمان احساس کنید که:

فرمان به‌صورت تکه‌تکه حرکت می‌کند،

در بعضی نقاط گیر می‌کند،

یا به شکل پله‌ای می‌چرخد،

ممکن است موتور فرمان برقی نتواند نیروی کمکی را به‌طور یکنواخت تولید کند یا مشکل از بخش‌های مکانیکی داخل مجموعه EPS باشد. این حالت که گاهی با عنوان «ناچی» یا حرکت دندانه‌ای فرمان توصیف می‌شود، از علائم شناخته‌شده برخی خرابی‌های موتور و سیستم فرمان برقی است.

۶. بازنگشتن فرمان بعد از پیچ

یکی دیگر از نشانه‌های مهم، بازنگشتن طبیعی فرمان پس از خروج از پیچ است.

اگر بعد از پایان گردش، غربیلک فرمان مانند گذشته به‌آرامی به مرکز بازنگردد یا برای صاف شدن مسیر مجبور شوید آن را با دست برگردانید، احتمال وجود ایراد در سیستم فرمان برقی وجود دارد. البته این علامت می‌تواند به دلیل مشکلات جلوبندی یا جعبه فرمان نیز ایجاد شود؛ بنابراین بررسی هم‌زمان تمام اجزای سیستم ضروری است.

آیا همه این علائم به معنی خرابی موتور فرمان برقی هستند؟

خیر؛ و این دقیقاً همان نکته‌ای است که بسیاری از مالکان خودرو را دچار اشتباه می‌کند.

برای مثال:

سفت شدن فرمان می‌تواند ناشی از خرابی سنسور گشتاور باشد.

روشن شدن چراغ EPS ممکن است به ضعف باتری یا افت ولتاژ ارتباط داشته باشد.

صدای تق‌تق شاید از جعبه فرمان یا جلوبندی باشد.

پله‌ای شدن فرمان می‌تواند از خرابی بلبرینگ ستون فرمان یا دنده شانه‌ای ناشی شود.

به همین دلیل، در مراکز تخصصی مانند ایران فرمان، پیش از هرگونه تعمیر یا تعویض موتور، ابتدا کل سیستم EPS شامل موتور، ECU، سنسورها، سیم‌کشی، اتصالات و جعبه فرمان به‌صورت کامل عیب‌یابی می‌شود. این روش علاوه بر کاهش هزینه‌های اضافی، از تعویض بی‌دلیل قطعات سالم جلوگیری می‌کند و علت اصلی ایراد را مشخص خواهد کرد.